وبلاگ زمين شناسى فرهاد بابايى

 امواج زمينلرزه:

امواج حاصل از زمینلرزه با توجه به حرکت آن در درون یا سطح زمین به دو دسته تقسیم می‌شود:

امواج درونى:

اين دسته‌ از امواج در درون زمین و در تمامی جهات حرکت می‌کنند. امواج درونى نیز به دو گروه «امواج طولی یا اولیه» و «امواج عرضی یا ثانویه» قابل تقسیم هستند.

امواج سطحی:

سرعت امواج‌ سطحی از امواج‌ عرضی کمتر است و شدت آن نسبت به عمق و نسبت به فاصله از مرکز به سرعت کاهش می‌یابد. این امواج در مکان مشترک دو محیط گازی و مایع، در اثر ارتعاشات ناشی از زلزله بوجود می‌آید.

اين امواج بیشترین انرژی را دارا بوده و عامل اصلی خرابیهای ناشی از زمینلرزه بخصوص در مناطق مسکونی است. این  امواج همیشه در نزدیکی سطح های ناپیوستگی متمرکز می شود. بدین جهت در محیط های همگن امواج  سطحی نخواهیم داشت.

این امواج خود به گروههای مختلفی چون « لاو» و  «ریلی» تفکیک می‌شود. حرکت این دو موج بسیار پیچیده و قدرت تخریبی آنها  بسیار زیادتر از امواج درونى است.

امواج طولی(P):

این امواج باعث کشش ها و انقباض های متوالی در امتداد حرکت موج می شود . سرعت انتشار این امواج زیادتر از امواج دیگر است و اولین امواجی است که به ایستگاه لرزه نگار می‌رسد.

امواج تراکمی از همه محیط هایی که توان تحمل فشار را دارند از جمله گازها، جامدات و مایعات عبور می کنند. ذراتی که تحت تاثیر موج P قرار می گیرند در جهت انتشار موج به جلو و عقب نوسان می کنند.

مثلا هنگامی که بخشی از یک فنر را جمع کرده و به طور ناگهانی رها کنیم، فشردگی تمام طول فنر را طی خواهد کرد تا به انتهای آن برسد. در این مثال فنر در راستای حرکت موج به ارتعاش درآمده است که بسیار شبیه به نحوه انتشار امواج P است.

دلیل نامگذاری این امواج به نام امواج اولیه سرعت بالای آنهاست. اولین موجی که از زمينلرزه احساس می شود امواج P است. این امواج با وجود سرعت بسيار بالايى كه دارند، چون بسرعت  انرژی خود را از دست می دهندب اعث ایجاد خرابی زیادی نمی شوند.

امواج برشی (S):

این امواج باعث می شود که سنگ خم شود و شکل خود را از دست بدهد. این امواج فقط ازجامدات عبور مى كنند.

تقریباً اثر تخریبی تمام زمينلرزه ها بر اثر امواج برشی است ،به این معنی‌که وقتی لحظه شکستن سنگ فرا می‌رسد، سنگ شکاف بر می‌دارد و نقاط مجاور شکاف بطور جانبی نسبت بهم حرکت می‌کنند . در این زمان است که دو نوع موج P و S  ایجاد می‌شود.

امواج لاو (love):

حرکت زمین توسط موج لاو، تقریبا شبیه موج S است. طنابی را به دیوار وصل کنید و سر دیگر طناب را در به سمت چپ و راست بصورت قائم حرکت دهید. این حرکت شبیه به حرکت امواج لاو است.

موجهای لاو اندكى سریعتر از امواج رایلی حرکت کرده و زودتر بر روی لرزه نگاشت ظاهر می‌شوند.

امواج رایلی (LR):

این امواج به شکلی خاصی حرکت می کنند. بدین ترتیب که حرکت ذرات در امتداد مدارهای دایره ای صورت می‌گیرد.

مقیاس ریشتر:

مقیاس ریشتر لگاریتمی است. یعنی افزایش یک واحد در مقیاس ریشتر نشان دهنده افزایش ده واحدی در دامنه موج است. مثلا دامنه موج در زلزله 6 ریشتری ده برابر دامنه موج زلزله 5 ریشتری است.